Ngày 11.3, Bộ Tài chính quyết định tăng thuế suất nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ 60% lên 70%, trong khi giữ nguyên thuế suất nhập khẩu linh kiện cho ô tô lắp ráp trong nước. Chúng tôi thấy đã đến lúc Bộ Tài chính phải trả lời minh bạch những câu hỏi dưới đây. Trường hợp quý Bộ im lặng, công luận tin tưởng Chính phủ sẽ yêu cầu Bộ trả lời.

1. Tại công văn số 819/VPCP-CN ngày 4.2.2008 Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã giao "Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan căn cứ vào các cam kết của Việt Nam với WTO, CEPT/AFTA, xây dựng, công bố lộ trình giảm thuế nhập khẩu đối với ô tô, phụ tùng ô tô phù hợp; nghiên cứu hoàn thiện chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt và các chính sách tài chính khác đối với ô tô, phù hợp mục tiêu Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô, phát triển giao thông trong nước và phù hợp với thông lệ quốc tế". Đây là một chỉ đạo hết sức sáng suốt, một khi được triển khai sẽ giúp người tiêu dùng biết rõ mình mua ô tô ở thời điểm nào thì sẽ chỉ phải trả giá bao nhiêu, qua đó làm cho vô số người tiêu dùng tạm hoãn mua ô tô để chờ thuế xuống, tổng cầu ô tô sẽ giảm mạnh, thị trường ô tô sẽ phải chịu một sức ép giảm giá ghê gớm (còn có giảm hay không lại tùy thuộc vào nhiều chuyện khác), VAMA sẽ phải chịu sức ép giảm giá để bán được xe, ô tô nhập khẩu sẽ về chậm hơn, vì nếu về nhanh sẽ bị những lô về sau chịu thuế suất thấp hơn gây sức ép. Vậy tại sao cho đến giờ này Bộ Tài chính vẫn chưa có động tĩnh gì đáp ứng chỉ đạo hết sức đúng đắn nêu trên của Chính phủ mà còn đáp lại bằng một quyết định tăng thuế nhập xe nguyên chiếc? Phải chăng Bộ Tài chính muốn trì hoãn vô thời hạn việc công bố lộ trình giảm thuế để dễ bề bảo hộ VAMA?

2. Giá nhập một chiếc ô tô dạng linh kiện và giá nhập một ô tô cùng loại dạng nguyên chiếc thực ra không cách nhau quá xa, cái khác nhau là các loại thuế mà hai loại xe này phải nộp cho ngân sách nhà nước. Người tiêu dùng thay vì mua xe nguyên chiếc sẽ mua xe lắp ráp, và khi đó nền kinh tế vẫn phải nhập khẩu một bộ linh kiện ô tô. Vậy căn cứ vào đâu để nói rằng tăng thuế nhập xe nguyên chiếc là để giảm nhập siêu?

3. Cho đến năm 2003, xe nhập khẩu nguyên chiếc phải đóng thuế nhập khẩu (TNK) 100%, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTTĐB) 80%, thuế VAT 10%; tức nếu giá nhập là 10 ngàn USD thì sau khi đóng đủ thuế, giá thành xe bằng 39,6 ngàn USD. Trong khi xe lắp ráp chỉ phải đóng thuế nhập khẩu bộ linh kiện trung bình cỡ 30%, thuế VAT 10% và không phải đóng thuế TTĐB (hiện nay thì phải đóng nhưng thời điểm đó thì không), tức là nếu giá nhập bộ linh kiện cứ cho là 10 ngàn USD đi, thì sau khi đóng đủ thuế, xe có giá thành là 14,3 ngàn USD.

Hai chiếc xe giống in hệt nhau, xe nhập nguyên chiếc giá thành 39,6 ngàn USD, xe lắp ráp giá thành 14,3 ngàn USD, vậy thì lợi nhuận của nhà lắp ráp có thể nói là ở mức cực kỳ phi lý. Tất nhiên để hưởng mức ưu đãi này, VAMA đã phải cam kết sẽ nội địa hóa việc sản xuất theo một lộ trình cụ thể. Nhưng thực tế VAMA đã phớt lờ chuyện nội địa hóa, như vậy họ đã hưởng một khoản ưu đãi thuế hàng tỉ USD mà xét về mặt pháp lý, họ hoàn toàn không được phép hưởng bởi hưởng khoản ưu đãi đó họ phải thực hiện nghiêm chỉnh lộ trình nội địa hóa. Ai đã cho phép mang món lợi kếch xù này cho không họ?

4. Ngay cả trước thời điểm 2003, thời điểm rực rỡ của các doanh nghiệp lắp ráp, số liệu kế toán ở các doanh nghiệp VAMA vẫn cho thấy tỷ lệ lãi chỉ từ 11-23% trong khi như con số đã nêu, giá thành xe của họ thấp xa xe nhập khẩu (14,3 ngàn USD so với 39,6 ngàn USD) trong khi giá bán hai loại không chênh nhau bao xa. Vậy nguyên nhân là do kê khai thuế thiếu trung thực hay do các doanh nghiệp lắp ráp đã cố tình nhập linh kiện giá cao để trốn thuế thu nhập doanh nghiệp trong nước - một hình thức chuyển giá, chuyển lãi cho các doanh nghiệp khác cùng tập đoàn? Bộ Tài chính và liên bộ hữu quan có quan điểm gì và đã làm gì đối với hiện tượng này?

5. Nếu nêu lý do tăng thuế để giảm ùn tắc giao thông thì Bộ phải trả lời một lúc 2 câu hỏi: Thứ nhất, sao chỉ tăng thuế xe nhập khẩu nguyên chiếc mà không tăng thuế nhập khẩu linh kiện lắp ráp? Chẳng lẽ xe nhập khẩu nguyên chiếc mới gây ùn tắc giao thông còn xe lắp ráp trong nước thì không? Thứ hai, cho đến nay chỉ ở Hà Nội và TP.HCM mới có tình trạng ùn tắc giao thông. Tại sao chỉ vì 10 triệu dân ở hai thành phố lớn này bị kẹt xe mà Bộ Tài chính bắt hơn 70 triệu dân còn lại phải chịu mua ô tô ở giá cao hơn? Công luận đã nhiều lần đề xuất nếu cần thì nên thu phí lưu hành ô tô ở Hà Nội và TP.HCM thật cao để hạn chế ô tô riêng ở hai thành phố này. Xe ngoại tỉnh khi vào 2 thành phố sẽ phải nộp phụ phí giao thông, còn xe ở hai thành phố này khi tới các tỉnh sẽ không phải nộp thêm phí giao thông. Đó là một biện pháp công bằng và minh bạch. Tại sao tới giờ này Bộ Tài chính chưa từng bàn với liên bộ để triển khai biện pháp này.


(Theo thanhnien.com.vn).